Onderwijsproject 'Verhalen van veteranen'

Ontmoetingen tussen veteranen en leerlingen van de hoogste groepen van basisscholen en het voortgezet onderwijs. Dat is de kern van het succesvolle landelijke onderwijsproject Verhalen van veteranen. Dit project is in 2005 onder auspiciën van het Comité Nederlandse Veteranendag gestart.

1. 'Verhalen van veteranen', een onderwijsproject voor en door veteranen
2. Voor wie is het project 'Verhalen van veteranen bedoeld?
3. Educatieve ondersteuning
4. Voor docenten/ leerkrachten: Een veteraan voor de klas?
5. Gastspreker - veteranen gezocht

'Verhalen van veteranen', een onderwijsproject voor en door veteranen

Een ontmoeting tussen leerlingen en een veteraan is vaak een vorm van 'levende geschiedenis', bijvoorbeeld wanneer een Indië- of Nieuw Guinea-veteraan in de klas op bezoek komt. Of een veteraan die in de jaren '80 deelnam aan de grote vredesmissie in Libanon. Maar het kan evenzeer gaan over meer recente periodes, denk bijvoorbeeld aan de uitzendingen naar Bosnië. Of heel actueel: over de missie in Afghanistan, want ook net afgezwaaide mannen en vrouwen doen mee.

De ontmoetingen leveren enthousiaste reacties op  van leerlingen, van docenten en scholen, én van de deelnemende veteranen.

"Onderwijs dat uitdaagt om je in te leven in ervaringen en gevoelens van de ander en na te denken over vredesmissies en oorlogssituaties, burgerschap en democratische waarden" zo vatte onderwijsminister Van der Hoeven het samen bij de opening van het schooljaar 2005 - 2006.



Er zijn ruim honderd veteranen, van nagenoeg alle conflicten en missies waarbij Nederland betrokken was, beschikbaar als gastspreker. De veteranen zijn uitstekend in staat hun verhaal te vertellen en in te gaan op vragen. Dit altijd met respect voor de normen en waarden waar de school voor staat.

Voor wie is het project ‘Verhalen van veteranen’ bedoeld?

‘Verhalen van veteranen’ is in 2005 ontwikkeld door de Stichting Leerplan Ontwikkeling (SLO) in samenwerking met het Veteraneninstituut als een onderwijsproject voor 10- tot 15-jarigen. Anders gezegd: voor de groepen 7 en 8 van het Primair Onderwijs en de eerste drie klassen van het Voortgezet Onderwijs.



In de afgelopen vijf jaar hebben we gezien dat het project ook goed inzetbaar is in de bovenbouw van het Voortgezet Onderwijs en het MBO. Ook hebben veteranen al gastlessen verzorgd in het HBO.

Regelmatig ontvangen we verzoeken voor interviews met gastspreker-veteranen in het kader van profielwerkstukken (bovenbouw Voortgezet Onderwijs).

“Ik vond het zeer aangrijpend om te horen hoe die man zijn tijd daar heeft ervaren en dat hij daar nog steeds zoveel over weet. Ook dat hij daar nog steeds zo uitgebreid over kan vertellen. Ik heb er dan ook veel van opgestoken: dat je eerst dingen moet uitpraten, en hoe het er allemaal aan toe gaat in een oorlog. Ook heb ik geleerd wat voor effect het op je leven heeft als je wordt uitgezonden naar zo’n gebied.” Natalie, 3 HAVO

Educatieve ondersteuning

Het onderwijsproject ‘Verhalen van veteranen’ is ontwikkeld door de Stichting Leerplanontwikkeling (SLO) in samenwerking met het Veteraneninstituut en wordt mogelijk gemaakt door steun van het ministerie van Defensie.

Inmiddels heeft het SLO een handreiking voor scholen en docenten - Het Educatief Arsenaal (, 2 MB) - samengesteld, ter voorbereiding op en ondersteuning van het bezoek van een veteraan. Het Educatief Arsenaal bevat informatie, lesmateriaal en werkvormen die de docent kan gebruiken om het educatieve en didactische rendement van het bezoek van de veteraan te vergroten.



Voor docenten/leerkrachten: Een veteraan voor de klas?

Een docent geschiedenis over het geslaagde bezoek van een veteraan: “De lessen waren een groot succes, de leerlingen waren zeer enthousiast en hadden het gevoel dat ze nu beter begrepen hoe het is om in een oorlogssituatie te zitten. Als sectie geschiedenis zouden we dan ook graag vaker veteranen willen inzetten in onze lessen.”

De gastbezoeken door veteranen vinden vaak plaats binnen een thema van de school. Het kan bijvoorbeeld zijn in verband met 4 en 5 mei, een recente gebeurtenis in de wereld of de adoptie van een oorlogsmonument door de school. Ook in verband met Veteranendag in juni worden veteranen uitgenodigd om hun verhaal te vertellen. Nu het aantal lokale vieringen van Veteranendag gegroeid is, neemt ook de plaatselijke belangstelling voor veteranen en daarmee voor het scholenproject toe.

De leerling staat altijd centraal, dat wil zeggen dat de docent met de veteraan overlegt wanneer, hoe lang, en vanuit welke invalshoek het verhaal van de veteraan ingepast wordt. Maatwerk is dan ook het motto.

Het Veteraneninstituut vervult in het onderwijsproject twee rollen. Allereerst beheert het de gegevens van de veteranen die zich hebben aangemeld als gastspreker. Daarnaast treedt het Veteraneninstituut op als bemiddelaar tussen de scholen en die veteranen.

Als bemiddelaar ontvangt het Veteraneninstituut de aanvragen van de scholen. Aan de hand van de specifieke wensen van de school en de geografische ligging wordt vervolgens gekeken welke veteraan de meest geschikte is. Hierbij wordt bijvoorbeeld gelet op het thema van de school waarvoor de aanvraag is ingediend, de uitzendperiode en het krijgsmachtonderdeel van de veteraan, maar soms wordt ook specifiek gevraagd om een jonge of oudere veteraan. Vervolgens wordt de veteraan benaderd om, indien hij of zij beschikbaar is, contact op te nemen met de school (het Veteraneninstituut verstrekt nooit gegevens van veteranen aan derden!). De school en de veteraan stemmen het vervolgtraject in onderling overleg verder af. Nadat de veteraan de school heeft bezocht, wordt door het Veteraneninstituut met hem of haar een evaluatie gehouden. Ook de scholen ontvangen een evaluatieformulier. Door middel van deze evaluaties kunnen we in de toekomst nog beter inspelen op de wensen van scholen.

Er zijn geen kosten verbonden aan het bezoek van een veteraan op school.

Geïnteresseerd geraakt en wilt u een afspraak maken voor een scholenbezoek door een veteraan?
Neem dan contact op met Erik Kuiper, projectmedewerker via de mail op e.j.kuiper@veteraneninstituut.nl,  telefonisch op 0343-474152 of per post: Veteraneninstituut t.a.v. E.J. Kuiper, Postbus 125, 3940 AC Doorn.

“Hij vertelde ook over zijn uniform. Zelfs de medailles kwamen aan bod. Wat ik zelf het leukste vond, was dat hij tekende op het bord hoe je mijnen moest opruimen. Mijnen zijn bommetjes die ontploffen als je er op stapt. Ik vond het erg interessant en ik ben veel meer te weten gekomen.” Kim uit groep 7

Gastspreker - veteranen gezocht

Wij zoeken veteranen die zich vrijwillig beschikbaar stellen als gastspreker voor het afleggen van scholenbezoeken. ‘Verhalen van veteranen’ ontwikkelt zich verder, waardoor er meer gastsprekers nodig zullen zijn om aan de stijgende vraag te voldoen.

Wat vragen we hiervoor:
- Ervaring binnen het onderwijs strekt tot aanbeveling
- Flexibiliteit in mogelijkheden tot inzet

Geïnteresseerd geraakt en beschikbaar om deze taak op u te nemen? Vult u dan alstublieft het aanmeldformulier (, 22 kB) in.
 
U kunt ook contact opnemen met Erik Kuiper, projectmedewerker via  de mail op e.j.kuiper@veteraneninstituut.nl,  telefonisch op 0343-474152 of per post: Veteraneninstituut t.a.v. E.J. Kuiper, Postbus 125, 3940 AC Doorn.